تفاوت فاحش قیمت دلار و تتر؛ چرا تتر سقوط کرده است؟

با ورود به روز یازدهم جنگ، اگرچه معاملات ارزی در کشور تقریباً متوقف شده است؛ اما هر دلار آمریکا در بازار غیررسمی با نرخ حدود ۱۶۶‌هزار تومان معامله می‌شود؛ اگرچه شاهد نرخ‌هایی کمی بالاتر و پایین از این رقم هم هستیم. با این حال، قیمت تتر امروز در صرافی‌های ارز دیجیتال به کمتر از ۱۵۰‌هزار تومان رسیده است. تتری که همیشه پابه‌پای دلار حرکت کرده است، چرا در بازار ایران با چنین شکافی مواجه شده است؟

کیف پول من | هدیه ویژه

با ثبت‌نام و احراز هویت ، ۱۰۰ میلیون واحد رمز ارز دریافت کنید.

ثبت‌نام کنید

در بازه زمانی ۹ اسفند تا امروز (۱۹ اسفند) بازار ارز ایران شاهد پدیده‌ای غیرمعمول بود: قیمت دلار نقدی آزاد به طور مداوم بالاتر از قیمت تتر (USDT) معامله شد. بر اساس داده‌های استخراج‌شده از منابع معتبر قیمت دلار، قیمت فروش دلار آزاد امروز به حدود ۱۶۶,۴۰۰ تومان رسید.

در مقابل، قیمت تتر امروز در صرافی‌های ارز دیجیتال ۱۴۸,۰۰۰ تا ۱۵۲,۵۰۰ تومان در نوسان است.

این شکاف حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان (معادل ۷–۱۰ درصد) به نفع دلار نقدی ایجاد شده است، پدیده‌ای که در ماه‌های قبل کمتر دیده می‌شد و معمولاً تتر به دلیل سهولت انتقال، کمی بالاتر هم بود.

دلایل اصلی این حباب معکوس چیست؟

اگرچه نمی‌شود دلایل قطعی و کاملاً مشخص برای این شکاف قیمتی یافت، اما شاید بتوان با دلایل زیر آن را توجیه کرد:

۱. کمبود عرضه دلار نقدی و احتکار فیزیکی

در شرایط بحرانی و نوسان شدید، بسیاری از دارندگان دلار ترجیح می‌دهند اسکناس فیزیکی را نگه دارند. دلار نقدی برای پرداخت‌های فوری، سفر یا معاملات زیرزمینی نقدشوندگی بهتری دارد و انتقال آن نیازی به اینترنت یا صرافی ندارد. این احتکار باعث کاهش عرضه در بازار آزاد شده و قیمت خرید و فروش آن را بالا برده است. در مقابل، تتر به عنوان دارایی دیجیتال، عرضه بیشتری دارد چون کاربران کریپتو برای نقد کردن سریع، آن را در صرافی‌ها می‌فروشند.

درحالی که تتر با بحران نقدشوندگی در صرافی‌های ارز دیجیتال روبه‌رو است، در بازار سنتی اسکناس دلار تقاضا دارد. توزیع اسکانس‌های یک میلیون تومانی توسط بانک مرکزی که مهر تاییدی بر تورم است، بر این تقاضا افزوده است. همچنین، نبود استقبال از صندوق‌های بورسی و سایر سرمایه‌گذاری‌های دولتی و بانکی، باعث شده است که برخلاف تتر، دلار فیزیکی تقاضای بالای خود را حفظ کند.

۲. جنگ و قطعی اینترنت: فرار از دارایی‌های دیجیتال

کاربران ایرانی که دارایی کریپتو دارند، در هفته‌های اخیر برای پوشش ریسک یا تأمین نقدینگی، تتر خود را به بازار عرضه کرده‌اند. این فروش سنگین (به ویژه در صرافی‌های داخلی) باعث نزولی شدن قیمت شده است. داده‌های صرافی‌ها نشان می‌دهد حجم معاملات تتر همچنان بالاست، اما سمت فروش غالب است. در حالی که دلار نقدی به راحتی در دسترس همه نیست، تتر به راحتی قابل انتقال است و همین امر عرضه آن را افزایش داده.

قطعی گسترده اینترنت و ترس و نگرانی کاربران از نبود دسترسی به کیف پول‌های ارز دیجیتال، باعث یک تغییر رفتار طبیعی شده است که افراد را برای بقا از دارایی‌های دیجیتال به سمت دارایی‌های ملموس مانند دلار فیزیکی و طلا سوق می‌دهد.

۳. ترس از تحریم‌های بیشتر و بلوکه‌شدن تترها

شاید یکی دیگر از محرک‌های مهم فروش تتر، ترس از تحریم‌های جدید دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) باشد که طی ماه‌های گذشته دستور مسدودسازی میلیون‌ها دلار تتر روی کیف پول‌های مختلف مربوط به ایران را صادر کرده است. به نظر می‌رسد این ترس با شروع جنگ افزایش یافته است.

معامله‌گران ایرانی که تا پیش از این تتر را ابزاری امن برای حفاظت از ارزش دارایی‌های خود می‌دانستند، امروز نگران مسدودشدن تترها در صرافی‌های ارز دیجیتال هستند؛ اگرچه هنوز هیچ‌کدام از صرافی‌های ایرانی در لیست تحریم یا مسدودسازی دارایی‌های قرار نگرفته‌اند.

تتر با وجود اینکه استیبل‌کوین است، در شرایط فعلی با ریسک‌های پلتفرمی (تحریم صرافی‌ها، قطعی اینترنت یا محدودیت‌های بانکی) روبروست. بسیاری ترجیح می‌دهند به جای نگه داشتن تتر در والت، دلار فیزیکی بگیرند. این تغییر تقاضا، پرمیوم دلار نقدی را تقویت کرده است.

در اقتصادهای بحران‌زده و جنگ‌ها، «حباب معکوس» پدیده‌ای قابل‌انتظار است؛ زمانی که اسکناس‌های فیزیکی بیش از هر دارایی دیگری (به‌خصوص دارایی‌های دیجیتال) ارجحیت پیدا می‌کنند. بعید به‌نظر می‌رسد که تا پایان جنگ و قطعی اینترنت، این شکاف قیمتی بین تتر و دلار فیزیکی کاهش محسوسی پیدا کند.