در روزهای قطعی اینترنت چه اتفاقی برای اکوسیستم کریپتویی ایران افتاد؟

عصر پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ ناگهان همه مسیرهای ارتباطی برای ایرانیان قطع شد؛ پیامک، خطوط موبایل و اینترنت داخلی و بین‌الملل. تا پیش از آن، در برخی شهرها و یا برخی مناطق تهران به‌صورت نقطه‌ای اختلالاتی در اینترنت وجود داشت، اما شبکه جهانی وب همچنان در دسترس ایرانیان بود.

کیف پول من | هدیه ویژه

با ثبت‌نام و احراز هویت ، ۱۰۰ میلیون واحد رمز ارز دریافت کنید.

ثبت‌نام کنید

اقدامات احتیاطی صرافی‌ها پیش از قطعی اینترنت

خاموشی اینترنت چندان هم دور از ذهن نبود و بسیاری احتمال اختلال گسترده یا ملی شدن اینترنت را می‌دادند. بسیاری از صرافی‌های ارز دیجیتال به کاربران خود هشدار داده بودند که اقدامات لازم را برای احتمال قطعی اینترنت انجام دهند.

برای مثال، صرافی نوبیتکس در اطلاعیه‌ای در تاریخ ۱۷ دی از کاربران خود خواست شناسایی دوعاملی و دفتر آدرس‌ها را فعال کنند تا در صورت قطعی اینترنت بین‌الملل امکان ورود به حساب و برداشت رمزارزی داشته باشند.

صرافی بیت پین هم در اطلاعیه مشابهی راهنمایی‌هایی را برای روزهای قطع احتمالی اینترنت به کاربران خود داد و از آن‌ها خواست پوزیشن‌های اهرمی و تعهدی خود را باز نگه ندارند.

اما آنچه در روز پنجشنبه اتفاق افتاد، فراتر از تصور همه بود. همه راه‌های ارتباطی قطع شد. حتی امکان ارسال و دریافت پیامک تا چند روز وجود نداشت و تقریبا همه پلتفرم‌های پیامکی از کار افتاده بود. این یعنی هیچ کسی حتی امکان ورود به حساب خود در صرافی‌ها را نداشت.

بیشتر بخوانید: آخرین وضعیت صرافی‌ها در قطعی اینترنت؛ کدام صرافی‌ها واریز و برداشت و معاملات دارند؟

سهند حمزه‌ای، مدیرعامل آبان‌تتر، در گفت‌وگو با زومیت می‌گوید که فعالیت در وضعیت موجود عملا معنایی ندارد و حجم قابل توجهی از معاملات این پلتفرم کاهش یافته است. او درباره نحوه به‌روزرسانی قیمت‌ها و فعالیت کاربران گفت:

به‌روزرسانی قیمت‌ها شرایط عجیبی دارد و اغلب در تعامل با همکاران انجام می‌شود، البته اگر بتوانیم باهم ارتباط بگیریم؛ ولی مساله اصلی این است که کاربران تقریبا نمی‌توانند کار خاصی انجام دهند و خیلی از توکن‌ها را خریداری کند. بعضی از کاربران نمی‌توانستند وارد سایت شوند چون تا چند روز sms ورود ارسال نمی‌شد و کاربران بدون گرفتن OTP نمی‌توانند وارد سایت شوند.

محدودیت در معاملات و نمایش قیمت صرافی‌ها

بسیاری از صرافی‌ها واریز و برداشت رمزارزی خود را به دلایل امنیتی محدود کردند، اما بیشتر آن‌ها همچنان امکان واریز و برداشت ریالی دارند. تنها تعداد انگشت‌شماری از صرافی‌ها توانستند امکان خرید و فروش و تبدیل را برای کاربران خود حفظ کنند.

در چنین شرایطی، جامعه کریپتویی ایران در تاریکی مطلق فرو رفته است و کاربران با سردرگمی نگران دارایی‌های خود هستند. قیمت‌هایی که در صرافی‌های مختلف نمایش داده می‌شوند، با هم تفاوت دارند و کاربران نمی‌دانند که آیا این‌ها با قیمت جهانی همخوانی دارند یا خیر.

اینترنت جهانی، شریان حیاتی بلاک چین و ارزهای دیجیتال

هرکسی که آشنایی ابتدایی با ارزهای دیجیتال داشته باشد، می‌داند که این ارزها در بستر بلاک چین و به‌صورت غیرمتمرکز وجود دارند و برای دسترسی به بلاک چین هیچ راهی به‌جز اتصال به اینترنت بین الملل وجود ندارد.

بلاک چین و ارزهای دیجیتال مانند وب‌سایت‌های عادی نیست که امکان انتقال سرور آن‌ها به داخل کشور و استفاده از آن‌ها در بستر اینترنت ملی وجود داشته باشد. ارزهای دیجیتال به‌صورت غیرمتمرکز در میلیون‌ها کامپیوتر در سراسر جهان قرار دارند که تنها راه ارتباطی آن‌ها اینترنت بین‌الملل است. در صورت قطع اینترنت بین‌الملل، عملا هیچ راهی برای نقل‌وانتقالات رمزارزی وجود ندارد.

حدیث خسروی، مدیر ارتباطات نوبیتکس نیز در گفت‌وگو با زومیت توضیح می‌دهد که در شرایط فعلی دو جنس مساله وجود دارد. بخشی از آن به قطعی اینترنت بین‌الملل و اختلالی موجود در شبکه‌های بلاک چین برمی‌گردد و بخش دیگر به مساله مانیتورینگ و تامین امنیت پلتفرم. او درباره تاثیر اختلال موجود در شبکه‌های بلاک چین می‌گوید:

یک صرافی رمزارزی برای اتصال به بخش کاربری خود و این که بتواند عملیات واریز و برداشت رمزارز و عملیات‌های مبتنی بر بلاک چین را انجام دهد، نیاز به دسترسی به اینترنت بین‌المللی دارد که ما الان در این بخش دچار مشکل هستیم.

او تاکید می‌کند که در این بخش دسترسی کاربر نیز حائز اهمیت است و زمانی که کاربر اینترنت پایدار نداشته باشد، عملا کاری از صرافی ساخته نیست:

کاربر ما برای برداشت و واریز رمزارزی نیاز به کد دوعاملی، کد پیامکی و سیستم‌های امنیتی که نیاز به تایید ایمیل دارد. مدل‌های مختلفی نیاز است تا ما واریز و برداشت را تایید کنیم. مثلا کاربر برداشت را انجام می‌دهد اما ممکن است به دلیل اختلال نتواند مراحل بعدی را تکمیل کند.

کاربران محروم از حق مدیریت ریسک و دارایی

از روز یکشنبه ۲۸ دی‌ماه که تیم ارزدیجیتال پس از تلاش‌های بی‌وقفه موفق شد وب‌سایت و اپلیکیشن ارزدیجیتال را مجدد در دسترس کاربران قرار دهد، بسیاری از کاربران از سردرگمی و ضررهای خود در نتیجه قطعی اینترنت گفته‌اند.

یکی از کاربران با گلایه از قطع بدهنگام اینترنت گفته است که در زمان قطعی اینترنت بیت کوین تا ۹۸ هزار دلار رفت و اکنون که زمزمه‌های وصل مجدد اینترنت شروع شده، بیت کوین ریزشی شده است و ممکن است گپ ۸۸ هزار دلار را پر کند.

تعدادی از کاربران درباره نحوه اتصال به صرافی‌های خارجی پرسیده‌اند و نگران دارایی‌های خود در آن صرافی‌ها هستند، اما عملا هیچ راهی برای خارج کردن دارایی‌ها و مدیریت ریسک در صرافی‌های خارجی ندارند.

بسیاری از کاربران از قیمت‌های متفاوتی که برای ارزهای دیجیتال در صرافی‌های مختلف دیده می‌شود ابراز سردرگمی کرده و نمی‌دانند کدام درست است. برخی هم می‌گویند قیمت ارزها در بعضی از صرافی‌ها صفر شده است.

برای نمونه، صرافی ارزپلاس در اطلاعیه‌ای به کاربران خود هشدار داده که با توجه به محدودیت‌های اعمال شده روی اینترنت زیرساخت کشور، امکان نمایش قیمت‌ها برای این صرافی فراهم نیست و ممکن است کاربران ارزش تومانی یا تتری دارایی خود را در کیف پولشان در این صرافی صفر ببینند. با این حال، این صرافی تضمین داده است که دارایی کاربران در امنیت کامل و بدون تغییر نگه‌داری می‌شود.

قطعی بی‌سابقه و آینده مبهم

اکنون با وجود گذشت ۱۱ روز از قطعی کامل اینترنت بین‌الملل و خاموشی ارتباطات، همچنان کاربران ایرانی اکوسیستم ارزهای دیجیتال نگران دارایی‌ها و سرمایه‌های رمزارزی خود هستند و هنوز چشم‌انداز قطعی و مشخصی برای دسترسی ایرانیان به اینترنت فراهم نشده است. کاربران کریپتو همچنان هیچ راهی برای مدیریت ریسک و واکنش به‌موقع به تغییرات بازار ندارند.

گستره خاموشی اینترنت که در این ۱۰ روز تجربه کردیم، تاکنون سابقه نداشته است. حتی در زمان جنگ ۱۲ روزه در خردادماه امسال هم قطعی اینترنت با این گستردگی و جدیت اعمال نشده بود و کاربران راهی برای مدیریت دارایی‌های خود می‌یافتند.

مدیرعامل آبان تتر در این باره به زومیت می‌گوید:

در زمان جنگ هم چنین اتفاقی نیفتاده بود. در شرایط فعلی نهاد‌های حاکمیتی بسیار جدی‌تر از زمان جنگ هستند. با این که وعده‌های زیادی داده شده بود که اینترنت قطع نمی‌شود یا می‌گفتند اگر قطع شد IPهای مقصد را اعلام کنیم تا کمی دسترسی داشته باشیم ولی وضعیت فعلی پیچیده شده است.

با وجود وعده‌هایی برای بازگشایی اینترنت در روزهای آینده، هنوز هم تغییر قابل‌توجهی دیده نمی‌شود و به‌جز دسترسی محدود به سرویس جستجو و برخی دیگر از سرویس‌های گوگل، هیچ‌یک از وب‌سایت‌ها و سرویس‌های بین‌المللی هنوز در دسترس نیستند.